75 Jaar Razzia: het Nederlands Onderduikers Paradijs

Op 17 en 18 november is het precies 75 jaar geleden dat de Duitse bezetter bij de razzia in de Noordoostpolder bijna 1.800 mannen oppakte. In twee verhalen blikt verslaggever Richard Schuurman terug op deze gebeurtenis aan de hand van archiefdocumenten en andere bronnen.Deel 1: Het Nederlands Onderduikers Paradijs. November 1944: het is onrustig in Nederland. De zuidelijke provincies zijn sinds september al bevrijd, maar de geallieerde opmars is tot staan gekomen bij de grote rivieren. In het westen en noorden regeert de bezetter met steeds straffere hand. Het leven wordt met de dag moeilijker. De winter nadert, eentje die ongekend streng en zwaar zal zijn. Noordoostpolder, november 1944. Het is alweer bijna vier jaar geleden dat bij de Zuidermeerdijk het laatste stuk dijk is gedicht. En ruim twee jaar dat de gemalen bij Lemmer en Kraggenburg in september 1942 het nieuwste stukje Nederland droogmaalden. Grofweg de oostelijke helft van de polder is al ontgonnen, het westelijk deel is nog deels een zompig moeras. In het droge deel zijn in de nazomer van 1943 de eerste gewassen geoogst. Dit jaar heeft de voormalige zeebodem opnieuw een welkome opbrengst opgeleverd. Dat is niet vanzelf gegaan. Vele handen hebben de dijken aangelegd. Nog meer handen zijn nodig om de polder te ontginnen. Dat betekent greppels graven voor de afwatering, zaaien, oogsten. Het zijn er wel eens vierduizend geweest, maar in november 1944 werken en wonen er zo'n tweeduizend man in de 24 arbeiderskampen met namen als Schoterbrug, Luttelgeest en Zwolsevaart. Het leven is er zwaar.tekst gaat verder onder afbeelding De Dienst Zuiderzeewerken verkeert na de Duitse invasie in mei 1940 aanvankelijk in onzekerheid of de inpoldering wel de goedkeuring van de bezetter heeft. Die komt er in januari 1941 van Generalkommissar für Finanz und Wirtschaft Hans Fischböck, met instemming van Rijkscommissaris Arthur…

"Oom Piet gaf het hoogste voor onze vrijheid: zijn leven"

"Zijn naam is gelukkig nog niet vergeten, maar het is ook belangrijk dat we ons Pieter Hoekman blijven herinneren en zijn verhaal blijven vertellen. Want voor onze vrijheid heeft hij het hoogste gegeven dat er is: zijn leven." Dat zegt zijn achterneef Piet Hoekstra over zijn oom en geheim agent Pieter Hoekman. De Urker werd in november 1943 door een Duitse soldaat gedood. Omroep Flevoland heeft een mini-portret van Hoekman gemaakt. Piet ("Op Urk noemen we hem Pieter") was 23 jaar toen de oorlog uitbrak. Opgeleid als marechaussee vocht hij in mei 1940 mee tegen de Duitsers bij Den Haag. Toen het Duitse regime verhardde en hij niet langer wilde samenwerken met NSB-gezinde collega's, vertrok Piet in de zomer van 1941 uit Nederland. Hij werd Engelandvaarder. Via Frankrijk, Spanje, Portugal, Trinidad, Curaçao, de Verenigde Staten en Canada arriveerde hij eind 1942 in Engeland. Hij trok al die maanden op met de in januari overleden Bram Grisnigt. "Bram en Piet waren als jonge en oude broers van elkaar. Bram was net 18, Piet 25 jaar en had al heel wat meegemaakt. Bram was wat losser en samen gingen ze vaak naar de bioscoop". Zo valt te lezen in de biografie 'Spion van Oranje', geschreven door Bram de Graaf in 2016. In Londen werden Piet en Bram benaderd door Bureau Inlichtingen om geheim agent te worden. Na maanden van voorbereiding werden de twee in de nacht van 19 op 20 september 1943 gedropt boven Noord-Brabant. Het doel was Escharen, maar ze kwamen twintig kilometer zuidelijker neer in Beugen. Een gedenkteken herinnert hier nog aan de dropping van Piet alias St. George en Bram alias St. Patrick. Ze werden opgevangen door marechaussee Gerard Beuvink, maar gingen al spoedig naar het westen. Bram kreeg een adres in Amsterdam, Piet (met schuilnaam Piet Zeelenberg) aan…

Oorlog boven Zeewolde - Het verhaal van airgunner Henry Raemer

De Amerikaanse Henry Raemer was boordschutter in een bommenwerper tijdens de Tweede Wereldoorlog. In Hij is inmiddels 91 jaar oud en blikt terug.

Vergeten oorlogsdrama: kinderen gebombardeerd op vrachtschip

Het is 5 september 1944, de Tweede Wereldoorlog duurt al vier jaar. Rustig ligt het vrachtschip Tjoba in de Lemstervaart te wachten voor de Friese sluis in Rutten. Het schip gaat hooi vervoeren naar Purmerend, maar het hooi is nog niet droog genoeg om ingeladen te worden. Voor Schipper Hendrik Hartman zit er niks anders op om met zijn gezin te wachten tot ze kunnen doorvaren. Deze wachtdag wordt de familie fataal. In de vroege ochtend van 6 september wordt het schip geraakt door een bom afkomstig van een geallieerd vliegtuig. Een Britse Mosquito raakt het schip. Hendrik Hartman en zijn gezin dat aan boord is, hebben geen schijn van kans. Iedereen komt om het leven. De zwaar verminkte lichamen konden worden geborgen. Alleen het lichaam van Remmi werd niet aangetroffen in het schip. Een paar dagen later wordt het levenloze lichaampje gevonden bij de sluis. Het gezin bestond uit zes kinderen. Drie van hen waren niet aan boord van het schip. Zij verbleven bij hun grootouders in Zwolle. Deze oudste kinderen voeren niet mee omdat ze naar school moesten. Hierdoor hebben zij het drama overleefd. In de rouwadvertentie in de Provinciale Overijsselsche en Zwolsche Courant wordt gesproken van een ongeluk. Stichting Oud Lemmer deed onderzoek naar de treurige gebeurtenis in Rutten. Het schip lag op het verkeerde moment op de verkeerde plek. Dolle Dinsdag Dinsdag 5 september 1944 is de geschiedenis in gegaan als Dolle Dinsdag. De geallieerden hadden in korte tijd veel terrein gewonnen op de nazi's. In het het land werd feest gevierd, omdat de bevrijding nabij leek. Onder de bezetter brak paniek uit. Administratie werd vernietigd en sommige NSB'ers en nazi's sloegen op de vlucht. De geallieerden maakten jacht op deze vluchtenden. De Britse vliegers schoten op alles wat los en vast zat. Een schip dat…

'Plaats namen van gesneuvelden op oorlogsmonument'

Op het oorlogsmonument in Dronten moeten de namen komen te staan van de gesneuvelde geallieerde soldaten. Dat vindt amateurhistoricus Fred Vogels. Hij heeft een brief aan de gemeente gestuurd met het verzoek om de geallieerden op deze manier te eren. "Mijn credo is: 'namen, namen en nog eens namen'. Want als een naam niet meer wordt genoemd, ben je voorgoed verdwenen." In de Tweede Wereldoorlog bestond Dronten nog niet. In het IJsselmeer, dat nu grondgebied is van Dronten, zijn meerdere vliegtuigen neergestort. De geallieerden die op die manier omkwamen moeten volgens Vogels herdacht worden. Volgens Vogels is het plaatsen van namen belangrijk voor de nabestaanden van de omgekomen militairen. Dit jaar werd in Zeewolde een vergelijkbaar monument onthuld. Daar staan de namen op van de bemanningsleden die in de Tweede Wereldoorlog het leven lieten in wat nu Zeewolde is. De gemeente Dronten laat weten met de instanties in gesprek te gaan die ook over het monument gaan. Zij moeten gezamenlijk bepalen of de namen op het monument worden gezet.

Het Bevrijdingsfestival in Almere verhuist dit jaar van de Esplanade naar het Stadshuisplein. Dat heeft de organisatie van het festival bekendgemaakt. Het evenement kan niet op de oude plaats worden gehouden, omdat de Esplande wordt verbouwd. Die w ...

In Zwolle herdenkt het klokkenluidersgilde maandag met een speciale luiding een verzetsdaad van Urkers. Die wisten in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog te voorkomen dat 226 kerkklokken in Duitse smeltovens terechtkwamen. De klokken kwamen uit ke ...

De Duitse bezetter heeft in de Tweede Wereldoorlog Duitse journalisten uitgenodigd om de voortgang van de Noordoostpolder te laten zien. In het gemeentehuis van Kampen werd een presentatie gehouden over het inpolderingsproject. Remco van Diepen van B ...